Kız çocukların haklarından biri, çocukluk döneminde evlendirilmeye hayır demek! Bu ‘hayır deme’ eyleminin tek başına yeterli olmadığını ve kız çocukların sesinin duyulmadığını biliyoruz. Devlet politikalarında toplumsal cinsiyet eşitliği ve insan hakları bakış açısının gittikçe zayıflaması nedeniyle çocukların evlendirilmesine hayır demenin yasal dayanaklarının sıklıkla göz ardı edildiğine de tanığız. Yüzlerce ülkenin, uzmanın, hak öznesi bireyin bir arada geliştirdiği ve sonrasında devletlerin onaylayarak küresel düzeyde taahhüt haline getirdiği uluslararası normlara ulusal ve yerel düzeyde uyumun güçlendirilmesi için devletlerin çocuk hakları mevzuatını etkin biçimde uygulamasının anayasal bir yükümlülük olduğunu hatırlatmak istiyoruz. Yanı sıra, meselenin sadece çocukların evlendirilmesi olmadığının, derin yoksulluk, göç ve yerinden edilme, engellilik, iklim değişimi gibi krizler ile çocuk yaşta, erken ve zorla evliliklerin ilişkisini anlamak ve anlatmak gerektiğinin de farkındayız.
Çoklu krizler çağında kesişen ayrımcılıklara ve hak ihlallerine dair deneyimi çoğaltmaya, sivil toplum örgütleriyle el birliği yapmaya, dayanağını uluslararası insan hakları sözleşmelerinden alan bilgi ve belgeler üretmeye devam ediyoruz. Araştırma raporları; tipoloji, atlas ve sözlükler; bilgi notları, el kitapları ve kılavuzlar yayınlıyor, kavram tartışmaları atölyeleri ve birlikte düşünme buluşmaları düzenliyor, böylece çocuk yaşta evliliklerin önlenmesi için savunuculuk araçlarının çeşitlenmesine ve dayanışmayla sözü büyütmeye katkıda bulunuyoruz.
2025 yılında Sivil Toplum Geliştirme Merkezi desteğiyle yürüttüğümüz “Çocuk Yaşta Evliliklerin Önlenmesi için Sivil Toplum Örgütlerinin Uluslararası Savunuculuk Kapasitesinin Güçlendirilmesi Projesi” kapsamında dört yeni bilgi notu hazırladık.
Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği ve Çocuk Yaşta, Erken ve Zorla Evlilikler Odağında İklim Krizi Bilgi Notu: Kadınların ve kız çocukların iklim değişimi ve buna bağlı krizlerden nasıl etkilendiğini ortaya koyan araştırmalar halen sınırlı sayıda. İklim araştırmaları ise çoğunlukla bu krizin meteorolojik sonuçlarına, ekonomik maliyetine odaklanıyor. Bu bir yandan iklim krizinin sosyal politikalara nasıl yansıdığına, toplumların yaşamını nasıl değiştirdiğine dair kanıtların yeterince görünür olmasını engelliyor, diğer yandan veri temelli savunuculuk faaliyetleri yürütmede sivil toplum örgütlerinin işini zorlaştırıyor. Bu bilgi notu iklim krizi ile çocuk yaşta evliliklerin ilişkisini örneklerle ortaya koyuyor.
Engelli Kadınlar ve Kız Çocuklar için Çocuk Yaşta, Erken ve Zorla Evlilikler Bilgi Notu: Çocuk yaşta evliliklerle ilgili araştırmalar, verileri engellilik durumuna göre ayrıştırmadığından önemli bir kanıt boşluğu var. Mevcut kanıtlar, engellilere karşı olumsuz tutumların, damgalamanın ve ayrımcılığın çocuk yaşta evliliğin diğer etkenleriyle etkileşim halinde olduğunu gösteriyor. Bu bilgi notu, ikisi arasındaki bağı açıklayarak olası vakaların önlenmesi için savunuculuk çalışmalarına katkıda bulunmayı amaçlıyor.
Bilgi İletişim Teknolojileri ve Sosyal Ağlar Çocuk Yaşta Evliliklerle Mücadeleye Nasıl Katkıda Bulunur Bilgi Notu: Haber medyası ve sosyal ağlar insan ve canlı hakları ihlallerinin önlenmesinde ve zarar görenlerin sesini duyurmasında etkili bir mecra. Her türlü ayrımcılık ve şiddeti gündeme taşımak için önemli bir alan olan medya, aynı zamanda, ürettiği içeriklerle hak ihlali de yaratabildiğinden, hem bir savunuculuk aracı hem de savunuculuk alanı. Bu bilgi notu, gerek haber medyası gerekse sosyal medyanın çocuk yaşta evliliklerin önlenmesinde nasıl kullanılabileceğini anlatıyor.
Çocuk Yaşta Evliliklerin Önlenmesinde Bir Strateji Olarak Spor Bilgi Notu: Özellikle kadınlar ve kız çocuklar için bir güçlenme aracı olan spora katılım çocuk yaşta, erken ve zorla evliliklerin önlenmesinde etkili bir strateji. Bu bilgi notu, sporun çocuk yaşta evlilikler dahil, toplumsal cinsiyete dayalı her türlü ihmal, istismar ve ayrımcılıkla mücadeledeki rolünü tanımlarken, çeşitli ülkelerde kız çocukların sporla eşitsizliklere nasıl direndiğini gösteren örneklere de yer veriyor.